ప్రేరణార్థకం
The causative

'అమ్మ పాపకు అన్నం తినిపించింది', 'నాకు ఆ ఫోటో చూపించు', 'ఇల్లు కట్టించాడు' — ఈ క్రియలు మీకు ఎప్పటినుంచో తెలుసు. వీటిని జాగ్రత్తగా చూడండి: తినిపించడం అంటే తాను తినడం కాదు, ఇంకొకరిచేత తినిపించడం. క్రియ మధ్యలో వచ్చిన 'ఇంచు', 'పించు' అనే చిన్న ముక్కలే ఆ అర్థాన్ని తెచ్చాయి.

You have long said అమ్మ పాపకు అన్నం తినిపించింది (mother fed the baby) and ఇల్లు కట్టించాడు (he had a house built). Look closely: తినిపించు does not mean to eat, and కట్టించు does not mean to build with your own hands. A small piece — ఇంచు or పించు — has been slipped into the verb, and it changes who is actually doing the work.

చేయు → చేయించు; కట్టు → కట్టించు; తిను → తినిపించు; నడుచు → నడిపించు; చూపు → చూపించు. ప్రత్యయం చేరాక వచ్చినది ఒక కొత్త ధాతువే — దానికి మళ్ళీ అన్ని కాలాల, అన్ని పురుషల రూపాలూ ఏర్పడతాయి.

Add -ఇంచు or -పించు and the meaning shifts from doing to getting done: చేయు gives చేయించు, కట్టు gives కట్టించు, తిను gives తినిపించు. What you now hold is a fresh root, and it builds the whole set of forms over again — చేయించాను, చేయిస్తున్నాను, చేయిస్తాను, చేయించలేదు.

'పిల్లలు పాఠం చదివారు' — ఇక్కడ కర్త ఒక్కడే. 'ఉపాధ్యాయుడు పిల్లలచేత పాఠం చదివించాడు' — ఇప్పుడు ఇద్దరు: ప్రేరేపించిన ఉపాధ్యాయుడు ప్రథమాలో, నిజంగా చదివిన పిల్లలు తృతీయాలో. వ్యావహారికంలో 'పిల్లలతో చదివించాడు' అని కూడా అంటారు.

The plain sentence పిల్లలు పాఠం చదివారు has one doer. The causative ఉపాధ్యాయుడు పిల్లలచేత పాఠం చదివించాడు has two: the teacher who caused it stands in the ప్రథమా, and the children who actually read drop into the తృతీయా with చేత — or with తో in everyday speech. That extra slot is the whole point of the causative.

'అమ్మ పాపకు అన్నం తినిపించింది', 'అతను నాకు ఇల్లు చూపించాడు' — ఇక్కడ పాపకు, నాకు అనేవి కి/కు రూపాలు. తినడం, చూడటం అనే పనులు అందుకున్నవారికి చేరుతున్నాయి కాబట్టి వాడుక ఈ రూపాన్ని ఎన్నుకుంటుంది.

With verbs of feeding and showing, ordinary usage puts the other person in the -కి / -కు form instead: అమ్మ పాపకు అన్నం తినిపించింది, అతను నాకు ఇల్లు చూపించాడు. Do not fight this — learn the two patterns side by side, చేత for making someone work and -కి for feeding or showing someone something.

చదువు → చదివించు (చదువించు కాదు); నడుచు → నడిపించు; తిను → తినిపించు; పాడు → పాడించు; అమ్ము → అమ్మించు. ఏ ధాతువుకు ఇంచు, ఏ ధాతువుకు పించు అనేది నియమం కాదు — వినికిడితోనే వస్తుంది.

Some roots reshape a little before the suffix: చదువు gives చదివించు, not చదువించు, and నడుచు gives నడిపించు. Nor is there a rule deciding which root takes ఇంచు and which takes పించు. These are learnt by ear, exactly as you learnt వచ్చాడు and పోయాడు in Level 4.

ఒకే ధాతువు చేయు నుంచి — చేసాడు, చేస్తున్నాడు, చేస్తాడు, చేయడు; చేసి, చేస్తూ, చేస్తే, చేసినా; చేయడానికి, చేసిన, చేసే, చేయని; చేయడం; చేయబడింది; చేయించాడు. ఈ స్థాయిలో మీరు నేర్చుకున్నదంతా ఈ ఒక్క పట్టికే.

From the single root చేయు you can now form the finite verbs చేసాడు, చేస్తున్నాడు, చేస్తాడు, చేయడు; the converbs చేసి, చేస్తూ, చేస్తే, చేసినా; the infinitive చేయడానికి; the participles చేసిన, చేసే, చేయని; the verbal noun చేయడం; the passive చేయబడింది; and now the causative చేయించాడు. That list is Level 10 in its entirety.