క్త్వార్థకం
The -i converb

'ఇంటికి వెళ్ళి స్నానం చేసి భోజనం చేసాను' — ఇలాంటి వాక్యాలు ఆర్క్ Aలో మీరు రోజూ చెప్పారు. ఇక్కడ మూడు పనులు ఉన్నాయి, కానీ కాలాన్నీ పురుషాన్నీ తెలిపే క్రియ ఒక్కటే — చివరిది. మొదటి రెండూ -ఇ అనే ప్రత్యయంతో ఆగిపోయి, చివరి క్రియ కోసం ఎదురు చూస్తున్నాయి.

You have been saying ఇంటికి వెళ్ళి స్నానం చేసి భోజనం చేసాను since Level 2. Three actions, but only one verb tells you the tense and the person: the last one. వెళ్ళి and చేసి stop short in -ఇ and wait, leaning on చేసాను at the end. Telugu does with one ending what English needs went, and, then for. That waiting form is the క్త్వార్థకం.

చేయు నుంచి చేసి, వచ్చు నుంచి వచ్చి, పోవు నుంచి పోయి, తిను నుంచి తిని, తెచ్చు నుంచి తెచ్చి, కూర్చొను నుంచి కూర్చుని. క్రియ భూతకాల ప్రకృతిని తీసుకొని దాని మీద -ఇ నిలుస్తుంది. అందుకే ఈ రూపం ఎప్పుడూ పూర్వకాలాన్నే — ముందు జరిగిన పనినే — తెలుపుతుంది.

Build it from the past stem and add -ఇ: చేయు gives చేసి, వచ్చు gives వచ్చి, పోవు gives పోయి, తిను gives తిని, తెచ్చు gives తెచ్చి, కూర్చొను gives కూర్చుని. Because it is built on the past stem, the converb always names the earlier action. వచ్చి చెప్పాడు is he came and then told, never the other way round.

కాలం, పురుషం, లింగం, వచనం — ఈ నాలుగు సమాచారాలూ చివరి క్రియ ఒక్కటే మోస్తుంది. అందుకే వాక్యాన్ని భూతకాలం నుంచి భవిష్యత్తుకు మార్చాలంటే చివరి క్రియను మాత్రమే మార్చాలి; క్త్వార్థక రూపాలు అలాగే ఉంటాయి. వెళ్ళి, స్నానం చేసి, భోజనం చేస్తాను.

Tense, person, gender and number all ride on the final verb alone. So to move the whole sentence into the future you change only that last word: వెళ్ళి స్నానం చేసి భోజనం చేస్తాను. The converbs never move. This is why the tradition calls them అసమాపక — unfinished — verbs: they carry meaning but no grammar of their own.

ఆమె బజారుకు వెళ్ళి కూరలు తెచ్చింది — వెళ్ళినదీ తెచ్చినదీ ఆమెనే. కర్త మారితే క్త్వార్థకంతో కలపకూడదు; అప్పుడు రెండు వేరే వాక్యాలు కావాలి. కర్తను ఒకసారి మాత్రమే చెబితే చాలు అనేది ఈ నియమం ఇచ్చే సౌకర్యం.

ఆమె బజారుకు వెళ్ళి కూరలు తెచ్చింది — she went and she brought. One agent runs through the whole chain, which is why you name that agent only once, at the very front. If the second action has a different doer, the chain breaks and you need two sentences instead.

చేసుకున్నాడు అంటే తనకోసం చేసుకున్నాడు; అయిపోయింది అంటే పూర్తిగా అయిపోయింది; చేసి ఉన్నాడు అంటే చేసి అలాగే ఉన్నాడు. ఈ సహాయక క్రియలన్నీ క్త్వార్థక రూపం మీదే నిలుస్తాయి — అంటే మీకు తెలిసిన కూర్చున్నాడు, తెచ్చుకున్నాడు వంటి రూపాలన్నీ ఈ ప్రకరణానికే చెందినవి.

The converb is also the hook that auxiliaries hang on. చేసుకున్నాడు (he did it for himself), అయిపోయింది (it got completely finished), చేసి ఉన్నాడు (he has done it and it stands done). Every one of those familiar spoken words is a క్త్వార్థకం plus a helper verb, which is why the -ఇ is still visible inside them.