కాలం
The tenses

నాలుగవ స్థాయిలో మీరు ఒకే ధాతువును మూడు రకాలుగా మలిచారు — 'నిన్న వచ్చాను', 'ఇప్పుడు వస్తున్నాను', 'రేపు వస్తాను'. మాట మారినది కాలాన్ని బట్టి. ఇప్పుడు ఆ మూడు రూపాలకూ వ్యాకరణం పెట్టిన పేర్లను, ప్రతి ఒక్కదాన్నీ పుట్టించే ప్రత్యయాన్నీ చూద్దాం.

In Level 4 you shaped one root three ways: నిన్న వచ్చాను, ఇప్పుడు వస్తున్నాను, రేపు వస్తాను. What changed each time was the tense layer sitting between the root and the personal ending. This lesson gives the three layers their names and shows you what each one is actually made of — which turns out to be a pleasant surprise in the case of the present.

పదవ స్థాయి మొదటి పాఠంలో చూసిన వరుసను గుర్తు తెచ్చుకోండి — ధాతువు, కాలం, పురుషం. మధ్య ముక్క ఏమిటన్నదే ఈ పాఠం. పురుష ప్రత్యయం ఎప్పుడూ చివరనే ఉంటుంది, కాలం ఎంత మారినా.

Remember the order from lesson one: root, tense, person. This lesson is about the middle slot. Whatever you put there, the personal ending stays where it is — చేశాను and చేస్తున్నాను and చేస్తాను all end in the same -ను that says నేను.

భూతకాలంలో ధాతువు కొద్దిగా మారుతుంది — చేయు అనేది చేస్- గా, చదువు అనేది చదివ్- గా, వచ్చు అనేది వచ్చ్- గా. ఈ మార్పులన్నీ ఎలా జరుగుతాయో తరువాతి పాఠం చూపిస్తుంది.

The root shifts a little in the past: చేయు appears as చేస్-, చదువు as చదివ్-, వచ్చు as వచ్చ్-. The next lesson works through those shifts properly, alongside the older literary forms your grandparents' schoolbooks used.

ఇది గమనించదగిన విషయం. 'చేస్తున్నాను' అనేది ఒక్క ముక్క కాదు — 'చేస్తూ' అనే అసమాపక రూపం, దానిమీద 'ఉన్నాను' అనే సమాపక క్రియ. రెండూ కలిసేటప్పుడు తూ లోని దీర్ఘం లోపించి ఒకే పదంలా ధ్వనిస్తుంది. ఆంగ్లంలోని I am doing కూడా సరిగ్గా ఇలాంటిదే.

This is worth pausing over. చేస్తున్నాను is not one piece but two: the converb చేస్తూ carrying the action, and the finite ఉన్నాను carrying the person. When they join, the long vowel of తూ drops and the two fuse into what sounds like a single word. English builds its present exactly the same way — 'I am doing'.

'తద్ధర్మం' అంటే దాని సహజ స్వభావం. 'పులి మాంసం తింటుంది' అన్నప్పుడు అది రేపటి మాట కాదు, పులి స్వభావం. అదే రూపమే 'రేపు తింటుంది' అనే భవిష్యత్తునూ చెబుతుంది. కాలం కంటే స్వభావమే ఈ రూపపు అసలు అర్థం.

తద్ధర్మం means a thing's own nature. పులి మాంసం తింటుంది is not a prediction about tomorrow but a statement about what tigers are. The same form also does duty for the plain future. So it is less a tense than a way of saying 'this is how it goes' — which is why the tradition named it after nature rather than after time.