సప్తమీ విభక్తి
Locative: అందు, న

'ఇంట్లో ఉన్నాను', 'బడిలో చదివాను', 'ఉదయం వచ్చాడు' — ఇలాంటి వాక్యాలు మీరు మూడవ స్థాయి నుండి చెబుతున్నారు. పని ఎక్కడ, ఎప్పుడు జరిగిందో తెలిపే పదాలివి. వాటికి ఆధారమైన చోటును వ్యాకరణం అధికరణం అంటుంది; దానిని తెలిపే విభక్తి సప్తమీ. కావ్యాలలో ఆ అర్థానికి 'లో' కాక 'అందు', 'న' అనే రూపాలు కనిపిస్తాయి.

ఇంట్లో ఉన్నాను, బడిలో చదివాను, ఉదయం వచ్చాడు — you have been saying sentences like these since Level 3, and each one names where or when something happened. Grammar calls that ground the అధికరణం, the locus, and the case that marks it is the seventh. Open any older Telugu text, though, and you will meet not -లో but అందు and న.

అధికరణం మూడు రకాలు. స్థలం — 'వనమునందు తిరిగాడు'; కాలం — 'ఆ దినమున వచ్చాడు'; విషయం — 'ధర్మమునందు నిష్ఠ కలవాడు'. మూడవది గమనించండి: ధర్మం ఒక చోటూ కాదు, ఒక సమయమూ కాదు; అయినా నిష్ఠ దేనిపై నిలిచిందో అదే ఆధారం కాబట్టి సప్తమీయే.

The locus comes in three kinds. Place: వనమునందు తిరిగాడు, he wandered in the forest. Time: ఆ దినమున వచ్చాడు, he came on that day. Topic: ధర్మమునందు నిష్ఠ, steadfastness in dharma. Watch the third — dharma is neither a place nor a time, but it is what the steadfastness rests on, and that is enough to make it the locus.

ఈ రూపం మీకు అపరిచితం కాదు — 'ఉదయమున లేచి', 'ఆ కాలమున' వంటి మాటలు కథలలో, పాటలలో వినే ఉంటారు. 'న' ఒక్క అక్షరమే అయినా పూర్తి విభక్తి ప్రత్యయం; దాని వెనుక వేఱే ప్రత్యయం అక్కఱ లేదు.

You have met this form in stories and songs — ఉదయమున లేచి, ఆ కాలమున. Do not be misled by its size: this single syllable is a complete case ending and needs nothing after it. It is simply the compact way of saying what అందు says at length.

వనమున, వనమునందు — రెండూ సరైనవే, అర్థం ఒకటే. మహద్వాచక పదాలలో వికారి రూపం మీదే అందు చేరుతుంది: రాముని + అందు అంటే ఇత్వ సంధి వల్ల రామునందు. ఎనిమిదవ స్థాయిలో నేర్చుకున్న సంధి సూత్రాలే ఇక్కడ రూపాలను నిలబెడుతున్నాయి.

వనమున and వనమునందు are both correct and mean the same. With a masculine noun the ending goes on the oblique stem: రాముని + అందు becomes రామునందు, the ఇ dropping by the ఇత్వ సంధి. Notice that you are not memorising new joins — the sandhi rules of Level 8 are quietly producing every one of these forms.

గత పాఠంలో చెప్పిన చిక్కు ఇక్కడ తేలుతుంది — అర్థం ఆధారార్థమైనా 'లో' పట్టికలో షష్ఠీ, 'అందు, న' మాత్రమే సప్తమీ. కాబట్టి పరీక్షలో 'ఇంట్లో' లోని 'లో' ఏ విభక్తి అని అడిగితే షష్ఠీ అనాలి; అర్థం మాత్రం అధికరణం అని చెప్పాలి. రెండు జవాబులూ కలిపి చెబితేనే పూర్తి జవాబు.

The knot from the last lesson comes undone here. -లో means what the locative means, but the traditional table lists it in the sixth case, and only అందు and న make the seventh. So if you are asked what case the -లో of ఇంట్లో is, the answer is షష్ఠీ by the table and అధికరణం by the sense — give both halves and the answer is complete.