Level 5 · Lesson 7

ఆకాశం, సూర్యుడు, చంద్రుడు
Sky, sun and moon

సూర్యుడు, చంద్రుడు — డు అంతం, మహత్తు సమన్వయం; నక్షత్రం అమహత్తు.

The sun and moon behave like people in Telugu; the stars do not.

వినండి · Listen

రాత్రి ఆకాశం
 రవి —  అమ్మా, బయటికి రండి. ఆకాశం చూడండి. 
Mother, come outside. Look at the sky.  
 అమ్మ —  ఆకాశంలో చాలా నక్షత్రాలు ఉన్నాయి. 
There are a lot of stars in the sky.  
 రవి —  చంద్రుడు కూడా ఉన్నాడు. ఈ రోజు చంద్రుడు చాలా పెద్దగా ఉన్నాడు. 
The moon is there too. Today the moon is very big.  
 అమ్మ —  అవును. అందుకే బయట వెన్నెల ఎక్కువగా ఉంది. 
Yes. That is why there is so much moonlight outside.  
 రవి —  నిన్న రాత్రి నేను చంద్రుడిని చూడలేదు. 
Last night I did not see the moon.  
 అమ్మ —  నిన్న నువ్వు త్వరగా పడుకున్నావు. 
You went to bed early yesterday.  
 రవి —  సూర్యుడు ఇప్పుడు ఎక్కడ ఉన్నాడు? 
Where is the sun now?  
 అమ్మ —  ఇప్పుడు సూర్యుడు లేడు. ఉదయం మళ్ళీ వస్తాడు. 
The sun is not here now. He will come again in the morning.  

వివరణ · Explanation

సూర్యుడు ఉన్నాడు. చంద్రుడు వస్తాడు. ఇప్పుడు సూర్యుడు లేడు.

Both words end in -డు, the ending that marks a మహత్తు noun, and Telugu treats them exactly as it treats a man: సూర్యుడు ఉన్నాడు, చంద్రుడు వస్తాడు, సూర్యుడు వచ్చాడు. The negative is లేడు — not లేదు, which is what a thing would take. In the tradition these two are gods, and the grammar has never let go of that.

చంద్రుడు ఉన్నాడు — నక్షత్రాలు ఉన్నాయి. ఆకాశం ఉంది. వెన్నెల ఉంది.

Everything else in the night sky is అమహత్తు. నక్షత్రం (star) makes the plural నక్షత్రాలు and takes ఉన్నాయి; ఆకాశం and వెన్నెల are singular and take ఉంది. Put the two halves side by side in one breath — చంద్రుడు ఉన్నాడు, నక్షత్రాలు ఉన్నాయి — and the difference will stay with you.

నేను చంద్రుడిని చూశాను. నేను నక్షత్రాలు చూశాను.

The object marker follows the same split. A మహత్తు word must carry it, so the moon as an object is చంద్రుడిని and the sun is సూర్యుడిని — never the bare word. A thing may leave it off, so both నక్షత్రాలు చూశాను and నక్షత్రాలను చూశాను are fine. In books you will also meet the older forms చంద్రుని and సూర్యుని; level 9 will show you where they come from.

పదాలు · Vocabulary

పదం	Meaning	గమనిక · Note
ఆకాశం	sky	ఆకాశంలో = in the sky
సూర్యుడు	sun	మహత్తు: ఉన్నాడు · లేడు · సూర్యుడిని
చంద్రుడు	moon	మహత్తు: ఉన్నాడు · చంద్రుడిని
నక్షత్రం	star	బహువచనం: నక్షత్రాలు — ఉన్నాయి
వెన్నెల	moonlight	వెన్నెల ఉంది

అభ్యాసం · Practice

చంద్రుడు ఆకాశంలో ________. The moon is in the sky.

ఆకాశంలో నక్షత్రాలు ________. There are stars in the sky.

ఇప్పుడు సూర్యుడు ________. (is not here) Give the negative that goes with a మహత్తు subject.

నేను నిన్న రాత్రి ________ చూశాను. (the moon, with the object marker) Fill in the object form of చంద్రుడు.

వాక్యం — 'Today there is moonlight outside.' Arrange the words.

జతపరచండి. Match the Telugu with the English.

మీరే చెప్పండి · Use it

రాత్రి బయటికి రండి. ఆకాశం చూడండి. తరువాత చెప్పండి — 'ఆకాశంలో చంద్రుడు ఉన్నాడు. నక్షత్రాలు ఉన్నాయి. బయట వెన్నెల ఉంది.'

Step outside tonight and say four sentences aloud about what you can see. Give the moon its మహత్తు verb — చంద్రుడు ఉన్నాడు — and the stars their అమహత్తు one — నక్షత్రాలు ఉన్నాయి. Then say the same thing about this morning: ఉదయం సూర్యుడు ఉన్నాడు. Finish with one negative sentence, ఈ రోజు చంద్రుడు లేడు, so that లేడు and లేదు stay apart in your ear.